De strijd om de Britse zetels

„You want to limit our freedom!” schreeuwt een Britse Europarlementariër tegen de vice president na haar verzoek om het woord “rubbish” niet meer te gebruiken in een plenaire vergadering. Deze interactie is typerend voor de gang van zaken sinds de Britten in 2016 ervoor stemden om het Europees Parlement te verlaten. Vicepresident Mairead McGuinness: „I think this exchange speaks for itself”.

73 Britten in een zaal met 751 zetels. Na de Brexit zullen al deze Europarlementariërs verdwijnen. Elk land wil er natuurlijk wel wat zetels bij hebben, maar met een organisatie bestaande uit 751 leden, is het dan niet logisch om deze mogelijkheid te nemen om het ledenaantal te verkleinen. Wat gebeurt er met het Europees Parlement post-Brexit, wat zijn de opties en wat zijn de plannen?

Schrappen

Ten eerste, de snelste optie: alle zetels schrappen. Een groot kritiekpunt over het Europees Parlement is juist dat het een te grote organisatie is met te veel leden. Dit zou juist de perfecte gelegenheid bieden om wat te doen met deze kritiek en direct de 73 zetels te schrappen. Europarlementariër van de VVD, Caroline Nagtegaal, geeft aan dat zij het een goed idee vindt om alle Britse zetels te schrappen. „Minder parlementariërs, minder commissarissen; ik ben helemaal voor.”.

Toch zijn er zeker goede redenen om de zetels te herverdelen. De verdeling van de zetels bij het Verdrag van Lissabon is gemaakt op basis van de inwoneraantallen zoals die op dat moment waren en dat verschuift natuurlijk door de tijd heen. Dit is dus een mooi moment om de verdeling weer relevant te maken.

Volgens de plannen worden 27 Britse zetels herverdeeld over 14 ondervertegenwoordigde lidstaten. Dit betekent dat er na de Brexit nog 705 Europese zetels zijn. Nederland kan drie van deze zetels verwachten, Ierland krijgt er bijvoorbeeld ook twee bij.

Uiteenvallende fracties

In Engeland is er een apart fenomeen dat ook bijdraagt aan de veranderende machtsverhoudingen. Engeland heeft namelijk maar drie partijen die echt bijdragen aan het Europese Parlement: Labour, the Conservatives en de UK Independence Party. Bovendien heeft UKIP geen zetels in het Britse Parlement, maar wel weer 30% van de Britse zetels in het Europees Parlement.

Die laatste is vooral interessant voor de veranderende machtsverhoudingen. De UK Independence Party behoort namelijk tot de fractie: ‘Europa van Vrijheid en Directe Democratie’, een fractie met eurosceptische partijen waar bijvoorbeeld ook Alternative für Deutschland inzit. Zij hebben momenteel 45 Europese zetels, waarvan er 21 van UKIP zijn.

Nadat deze Britse zetels uit de fractie stappen, verliest de fractie haar bestaansrecht. Een Europese fractie moet namelijk minimaal 25 zetels uit zeven verschillende lidstaten hebben. Volgens hoogleraar en Europa deskundige, Gijs Jan Brandsma, zou deze fractie volgens de huidige verhoudingen dan uit elkaar vallen. „Dat betekent dat de partijen die dan overblijven, moeten gaan zoeken naar nieuwe partners.”.

Daarnaast is er nog die andere grote Britse partij, de conservatieven. Deze behoort tot de Europese fractie: ‘Europese Conservatieven en Hervormers’, waartoe bijvoorbeeld ook de ChristenUnie behoort. De Britten beslaan 19 van de 71 zetels en zijn daarmee de grootste partij binnen de fractie. Brandsma: „Je krijgt een soort herverdeling op de wat meer conservatieve, euro sceptische flank van het Europees Parlement.”

De eurosceptische identiteit

Veel huidige eurosceptische partijen zijn niet aangesloten bij een eurosceptische fractie. De partij van Viktor Orbán behoort bijvoorbeeld tot de christendemocraten. Brandsma verwacht dat alle eurosceptische partijen zich na de Brexit gaan afvragen waar ze eigenlijk bij willen horen. Vooral na de komende verkiezingen wordt het erg ingewikkeld voor deze eurosceptische partijen om hun identiteit te vinden, gezien verkiezingen erg onvoorspelbaar zijn.

De Brexit heeft invloed op vrijwel alle aspecten van de Europese Unie. Het Europees Parlement is hier maar een klein onderdeel van. Toch heeft ook dit grote invloed op Europa in zijn algeheel. De machtsverhoudingen binnen het parlement verschuiven. Kleine landen krijgen relatief meer inspraak, maar krijgen ook meer zetels. Fracties vallen uit elkaar en moeten dus nieuwe partners proberen te vinden, ze moeten een nieuwe identiteit aannemen. De strijd om de Britse zetels zorgt voor een hoop ontevredenheid en chaos.